Szczepienie HPV obowiązkowe od 2027 roku? Co obowiązuje dziś, a co jest dopiero projektem

Autor: lek. Agata Bonisławska

W sierpniu w mediach pojawiły się informacje, że od 1 stycznia 2027 roku szczepienie przeciw HPV ma być w Polsce obowiązkowe. Część rodziców odebrała to jako termin, do którego trzeba zaszczepić dziecko. Inni uznali przeciwnie: skoro obowiązek ma pojawić się za rok, można na razie poczekać.

Tymczasem na dziś sytuacja jest znacznie prostsza. Szczepienie przeciw HPV nie jest obecnie obowiązkowe. Jest szczepieniem zalecanym i dla dzieci oraz młodzieży do 18. roku życia może być wykonane bezpłatnie.

Obowiązek od 2027 roku pojawia się natomiast w projekcie rozporządzenia Ministra Zdrowia. Projekt nie jest jednak obowiązującym prawem, a jego dalsze losy pozostają niepewne.

Co obowiązuje we wrześniu 2026 roku?

Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na 2026 rok szczepienie przeciw HPV pozostaje szczepieniem zalecanym, a nie obowiązkowym.

Powszechny program szczepień przeciw HPV obejmuje dziewczęta i chłopców od ukończenia 9. do ukończenia 14. roku życia. Dostępne są w nim bezpłatnie dwie szczepionki: Cervarix oraz Gardasil 9.

W programie stosuje się schemat dwudawkowy. Drugą dawkę podaje się zwykle po 6-12 miesiącach od pierwszej.

Co ważne, jeżeli dziecko rozpoczęło szczepienie w programie przed ukończeniem 14 lat, może dokończyć schemat również po czternastych urodzinach, jeżeli termin drugiej dawki przypada zgodnie z obowiązującym schematem.

Szczepienie można wykonać w przychodni POZ prowadzącej szczepienia dzieci i młodzieży. Nie musi to być przychodnia, w której dziecko ma złożoną deklarację wyboru lekarza rodzinnego. W niektórych szkołach szczepienia organizowane są również na terenie placówki, za zgodą rodzica lub opiekuna.

Najprościej więc zapamiętać: jeżeli dziecko skończyło 9 lat i nie ukończyło jeszcze 14 lat, może skorzystać z bezpłatnego szczepienia już teraz. Nie trzeba czekać na 2027 rok.

A co po 14. urodzinach?

Bezpłatność szczepienia nie kończy się wraz z czternastymi urodzinami.

Do ukończenia 18. roku życia szczepionka Cervarix jest objęta pełną refundacją. W takim przypadku lekarz wystawia receptę, szczepionkę odbiera się w aptece, a następnie podaje w przychodni.

Schemat szczepienia zależy przede wszystkim od wieku, w którym podano pierwszą dawkę, oraz od charakterystyki zastosowanego preparatu. Dlatego w przypadku starszych nastolatków liczbę dawek i odstępy między nimi najlepiej ustalić podczas kwalifikacji lekarskiej.

Po ukończeniu 18 lat szczepienie nadal można wykonać, ale zasady refundacji są inne i pacjent ponosi część kosztu preparatu.

Skąd więc informacja o obowiązkowym szczepieniu od 2027 roku?

W październiku 2025 roku Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt rozporządzenia zmieniającego przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych. Projekt ma numer MZ1820.

Jedną z proponowanych zmian jest objęcie szczepieniem przeciw HPV dzieci i młodzieży od ukończenia 9. roku życia. Według projektu zmiana dotycząca HPV miałaby obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.

Projekt zakłada schemat dwóch dawek: pierwszej po ukończeniu 9. roku życia i drugiej po 6-13 miesiącach.

Dokument nie jest jednak całkowicie spójny w kwestii górnej granicy wieku. W części zapisów pojawia się 15. rok życia, natomiast w ocenie skutków regulacji wskazano w jednym miejscu 14 lat. To kolejny powód, dla którego nie należy traktować obecnych zapisów jako ostatecznej wersji przyszłych przepisów.

W uzasadnieniu Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że celem wprowadzenia obowiązku jest przede wszystkim zwiększenie odsetka zaszczepionych dzieci.

HPV jest bardzo częstym zakażeniem przenoszonym głównie drogą płciową. Większość zakażeń ustępuje samoistnie, ale przewlekłe zakażenie określonymi typami wirusa może prowadzić do rozwoju nowotworów. HPV jest związany przede wszystkim z rakiem szyjki macicy, ale także z nowotworami odbytu, prącia oraz części nowotworów głowy i szyi.

Dlaczego obowiązek od 2027 roku nie jest jeszcze przesądzony?

Ponieważ nadal mówimy o projekcie, a nie o opublikowanym rozporządzeniu.

Konsultacje i uzgodnienia projektu odbywały się jesienią 2025 roku. Ostatni dokument widoczny w Rządowym Procesie Legislacyjnym pochodzi z 16 grudnia 2025 roku. Od tego czasu w Rządowym Procesie Legislacyjnym nie pojawił się żaden nowy dokument.

Co więcej, pierwotna wersja projektu zakładała, że część jego przepisów zacznie obowiązywać już 1 stycznia 2026 roku. Ta data minęła, a rozporządzenie nie zostało wydane.

Oznacza to, że datę 1 stycznia 2027 roku dotyczącą HPV należy traktować jako plan zapisany w projekcie, a nie jako obowiązujący już termin.

Projekt może jeszcze zostać zmieniony, przyjęty później niż pierwotnie zakładano albo w ogóle nie wejść w życie w obecnej formie.

Jedną z nierozstrzygniętych kwestii pozostaje również sposób finansowania szczepionek po ewentualnym wprowadzeniu obowiązku. Rządowe Centrum Legislacji zwracało uwagę, że projekt wymaga w tym zakresie doprecyzowania.

Projekt dotyczy również meningokoków i krztuśca

Ten sam projekt przewiduje także zmiany dotyczące innych szczepień, co jest jednym z powodów, dla których w doniesieniach medialnych różne informacje bywają ze sobą mieszane.

W przypadku meningokoków planowany obowiązek nie miałby dotyczyć wszystkich dzieci, ale określonych grup zwiększonego ryzyka, między innymi części pacjentów z niedoborami odporności, chorobami przewlekłymi, po usunięciu śledziony czy wcześniaków.

W przypadku krztuśca projekt przewiduje natomiast zmianę terminów dawek przypominających. Także te przepisy miały według pierwotnych planów częściowo wejść w życie już w 2026 roku, co dotychczas nie nastąpiło.

Co zrobić teraz?

Z punktu widzenia rodzica najważniejsze jest to, że nie trzeba czekać na decyzję dotyczącą obowiązku szczepienia w 2027 roku.

Jeżeli dziecko skończyło 9 lat i nie ukończyło jeszcze 14 lat, może już teraz zostać zaszczepione bezpłatnie w ramach powszechnego programu szczepień HPV.

Jeżeli ma więcej niż 14 lat, szczepienie nadal może być bezpłatne do ukończenia 18. roku życia dzięki refundacji preparatu Cervarix. Sposób realizacji szczepienia i właściwy schemat warto ustalić z lekarzem podczas kwalifikacji.

Jeżeli szczepionka jest odbierana z apteki, należy pamiętać o zachowaniu odpowiednich warunków transportu. Preparaty przeciw HPV przechowuje się w temperaturze 2-8°C i nie wolno ich zamrażać. Najlepiej najpierw uzgodnić termin szczepienia z przychodnią, a dopiero następnie odebrać preparat z apteki zgodnie z zaleceniami farmaceuty. Jeśli warunki transportu mogły zostać naruszone, powiedz o tym w przychodni przed szczepieniem.

Podsumowanie

We wrześniu 2026 roku szczepienie przeciw HPV w Polsce jest zalecane, a nie obowiązkowe.

Dzieci od ukończenia 9. do ukończenia 14. roku życia mogą korzystać z bezpłatnego powszechnego programu szczepień. U starszych nastolatków do ukończenia 18 lat dostępne jest również bezpłatne szczepienie szczepionką Cervarix dzięki pełnej refundacji.

Obowiązkowe szczepienie przeciw HPV od 1 stycznia 2027 roku zostało zapisane w projekcie rozporządzenia, ale projekt ten nadal nie stał się obowiązującym prawem. Jego zapisy i terminy mogą się jeszcze zmienić.

Dlatego z decyzją o szczepieniu nie trzeba czekać na dalsze losy projektu. Obecny program pozwala zaszczepić dziecko już teraz.

Bibliografia i źródła:

• Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026, Dz.Urz. Ministra Zdrowia poz. 85. https://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2025/85/akt.pdf
• Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (MZ1820), Rządowy Proces Legislacyjny. https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12403354
• Uzasadnienie i Ocena Skutków Regulacji do projektu MZ1820. https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12403354/13164989/13164990/dokument743634.docx
• Uwagi Rządowego Centrum Legislacji do projektu MZ1820, RCL.DPS.555.200.2025 z 12 listopada 2025 r. https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12403354/13164989/13164992/dokument752134.pdf
• Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 9 czerwca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, Dz.U. 2025 poz. 782. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/782/text.pdf
• Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Dz.U. z 2024 r. poz. 924. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/924/text.pdf
• Ministerstwo Zdrowia: „Szczepienia przeciw HPV”. https://www.gov.pl/web/zdrowie/hpv
• Ministerstwo Zdrowia: „Bezpłatne programy profilaktyczne” (zasady bezpłatności i refundacji szczepionki przeciw HPV). https://www.gov.pl/web/zdrowie/bezplatne-programy-profilaktyczne
• pacjent.gov.pl: „Szczepienie przeciw HPV dla Twojego dziecka”. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/szczepienie-przeciw-hpv-dla-twojego-dziecka