W Polsce żaden lek zarejestrowany ściśle do leczenia choroby otyłościowej (np. Wegovy, Mounjaro czy Saxenda) nie jest objęty refundacją przez NFZ i pacjent musi pokryć 100% jego kosztów. Jest to główna bariera terapeutyczna, przez którą obecnie leczenie farmakologiczne podejmuje zaledwie 4% pacjentów zmagających się z tą chorobą. Jedyną ścieżką do uzyskania zniżki na terapię semaglutydem jest posiadanie współistniejącej, zaawansowanej cukrzycy typu 2, jednak dotyczy to tylko niskich dawek preparatu, które często są niewystarczające w leczeniu samej otyłości.
Ozempic a Wegovy – dlaczego nazwa na pudełku ma znaczenie?
Choć oba leki zawierają tę samą substancję czynną (semaglutyd), różnią się rejestracją, dawkami i dostępnością do refundacji:
- Ozempic: Zarejestrowany do leczenia cukrzycy typu 2. Dostępny w dawkach 0,25 mg, 0,5 mg oraz 1,0 mg. Tylko ten preparat może być refundowany (odpłatność 30%).
- Wegovy: Zarejestrowany typowo do leczenia choroby otyłościowej. Występuje w dawkach do 2,4 mg. Jest lekiem pełnopłatnym (100%) dla każdego pacjenta, niezależnie od chorób współistniejących.
Szczegółowe kryteria refundacji dla leku Ozempic
Pacjent może otrzymać receptę na refundowany Ozempic (w dawkach do 1,0 mg) wyłącznie wtedy, gdy choruje na cukrzycę typu 2 i spełnia łącznie wszystkie poniższe warunki:
- Jest leczony co najmniej dwoma lekami hipoglikemizującymi.
- Poziom hemoglobiny glikowanej wynosi HbA1c ≥ 7,5%
- Wskaźnik masy ciała wynosi BMI – ≥ 30
- Występuje bardzo wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe, potwierdzone przez:
- chorobę sercowo-naczyniową, LUB
- uszkodzenie innych narządów (np. białkomocz, przerost lewej komory, retinopatię), LUB
- obecność minimum dwóch głównych czynników ryzyka (wiek ≥ 55 lat dla mężczyzn / ≥ 60 lat dla kobiet, dyslipidemia, nadciśnienie tętnicze lub palenie tytoniu).
Luka dawkowania: Dlaczego 1,0 mg to często za mało?
Dla pacjentów z chorobą otyłościową ograniczenie refundacji tylko do dawki 1,0 mg jest istotnym problemem medycznym. Standardowa dawka w leczeniu otyłości (Wegovy) to 2,4 mg, a najnowsze badania z przełomu 2025 i 2026 roku sugerują, że wchodzimy w erę jeszcze intensywniejszej terapii.
Jak zauważa prof. dr hab. n. med. Lucyna Ostrowska, prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości:
„Współczesna medycyna oparta na faktach (EBM) jasno wskazuje, że otyłość jest chorobą mózgu, która wymaga odpowiedniego wysycenia receptorów GLP-1. Najnowsze dane z badań klinicznych sugerują, że u pacjentów z dużą opornością metaboliczną konieczne mogą być dawki sięgające nawet 7,2 mg, aby uzyskać remisję choroby i uniknąć efektu jojo”.
Statystyki leczenia w Polsce
Mimo że otyłość dotyka już blisko co trzeciego dorosłego Polaka, system refundacyjny promuje leczenie dopiero w momencie wystąpienia ciężkich powikłań (jak zaawansowana cukrzyca). Efektem jest wspomniana statystyka: tylko 4% chorych otrzymuje wsparcie farmakologiczne. Reszta pacjentów pozostaje przy nieefektywnych próbach redukcji wagi samą dietą o niskiej podaży kalorii, co w 90% przypadków kończy się niepowodzeniem z przyczyn neurobiologicznych.
KOS-BAR: Darmowa alternatywa dla pacjentów z otyłością olbrzymią
Jeśli farmakoterapia jest poza zasięgiem finansowym, rozwiązaniem dla osób z najbardziej zaawansowaną postacią choroby jest program KOS-BAR (Koordynowana Opieka Specjalistyczna nad Pacjentem z Otyłością Olbrzymią). Jest on w 100% finansowany przez NFZ i oferuje bezpłatną opiekę całego zespołu: chirurga bariatry, dietetyka, psychologa oraz fizjoterapeuty.
Aby zakwalifikować się do programu w 2026 roku, pacjent musi spełnić kryteria medyczne:
- BMI ≥ 40kg/m²
- BMI ≥ 35kg/m² u osób, u których występują powikłania otyłości (np. nadciśnienie, cukrzyca, bezdech senny, zwyrodnienia stawów).
Leki czy skalpel? To nie jest wybór „albo-albo”
Największym mitem w 2026 roku jest przekonanie, że pacjent musi wybrać: albo bierze leki, albo poddaje się operacji bariatrycznej. Współczesna medycyna metaboliczna stawia na leczenie skojarzone.
- Leki jako przygotowanie: Nowoczesne analogi GLP-1/GIP są coraz częściej stosowane przed operacją, aby zredukować masę wątroby i zmniejszyć ryzyko okołoperacyjne.
- Leki jako wsparcie po operacji: Chirurgia bariatryczna „resetuje” metabolizm, ale u ok. 20-30% pacjentów po kilku latach może dojść do ponownego przyrostu masy ciała. Wtedy farmakoterapia staje się kluczowym narzędziem podtrzymującym efekt zabiegu.
Jak podkreślono w najnowszym konsensusie ekspertów opublikowanym w Nature Reviews Endocrinology (styczeń 2026):
„Przestajemy postrzegać chirurgię bariatryczną i farmakoterapię jako metody konkurencyjne. To dwa filary tej samej strategii. Operacja zmienia anatomię i sygnały hormonalne z jelit, a leki wysokodawkowe precyzyjnie celują w ośrodek nagrody w mózgu. Dopiero ich połączenie pozwala na skuteczne wyleczenie otyłości u pacjentów, którzy dotąd byli uznawani za 'beznadziejne przypadki’”.
Podsumowanie
Choć brak powszechnej refundacji leków na otyłość w Polsce jest faktem, pacjent w 2026 roku ma więcej opcji niż kiedykolwiek wcześniej. Kluczem jest profesjonalna diagnostyka u lekarza obesitologa, który oceni, czy pacjent odniesie większą korzyść z farmakoterapii (często pełnopłatnej), czy z systemowego wsparcia w ramach bezpłatnego programu KOS-BAR.
Bibliografia i źródła:
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 20 stycznia 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.
- Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości (PTPLO): Wytyczne kliniczne dotyczące diagnostyki i leczenia niefarmakologicznego oraz farmakologicznego otyłości u dorosłych – aktualizacja 2025.
- The Lancet (wrzesień 2025): „Dose-escalation of semaglutide to 7.2 mg in patients with obesity and metabolic resistance: Results from the STEP UP randomized clinical trial”.
- Raport NFZ i GUS (styczeń 2026): „Cukrzyca i otyłość – analiza kosztów społecznych i epidemiologii w Polsce”.
- Nature Medicine (2025): „The neurobiological basis of 'food noise’ and the role of high-dose incretin mimetics in long-term weight maintenance”.
- KOS-BAR: Dokumentacja programu pilotażowego opieki nad pacjentem z otyłością olbrzymią – Ministerstwo Zdrowia.
