Badanie profilaktyczne USG piersi najlepiej wykonać w pierwszej fazie cyklu, optymalnie między 1. a 10. dniem (licząc od pierwszego dnia miesiączki), kiedy tkanka jest najmniej obrzęknięta i najbardziej przejrzysta dla fal ultradźwiękowych. Jeśli jednak zauważysz u siebie niepokojące objawy, takie jak wyczuwalny guzek, wyciek z brodawki czy nagłą zmianę wyglądu skóry, nie czekaj na „idealny termin” – badanie należy przeprowadzić niezwłocznie, niezależnie od fazy cyklu. Wczesna diagnostyka jest kluczowa, ponieważ rak piersi wykryty w stadium I daje blisko 98% szans na całkowite wyleczenie.
Dlaczego termin ma znaczenie w profilaktyce?
W drugiej połowie cyklu piersi naturalnie stają się bardziej tkliwe i „gęstsze” z powodu cyklicznych zmian hormonalnych. Z punktu widzenia radiologa, obraz uzyskany po 15. dniu cyklu może być trudniejszy w interpretacji ze względu na fizjologiczny obrzęk podścieliska tkanki gruczołowej. Wykonanie badania w terminie 1–10 dzień minimalizuje ryzyko niejednoznacznych opisów i konieczności powtarzania wizyty. U kobiet po menopauzie faza cyklu przestaje mieć znaczenie, co pozwala na wykonanie badania w dowolnym, dogodnym terminie.
USG u młodych kobiet – diagnostyka, nie screening populacyjny
Współczesna radiologia wskazuje na USG jako podstawową metodę diagnostyczną dla kobiet przed 40. rokiem życia, u których gęsta budowa gruczołowa dominuje nad tkanką tłuszczową. Choć w Polsce nie funkcjonuje systemowy, bezpłatny program przesiewowy USG od 20. roku życia, wielu ekspertów oraz towarzystw medycznych rekomenduje rozpoczęcie regularnych kontroli USG właśnie w tej grupie wiekowej jako uzupełnienie samobadania. Pozwala to na stworzenie „mapy piersi” pacjentki i wczesne wykrycie zmian o charakterze łagodnym (np. torbieli czy włókniakowłókniaków), które wymagają jedynie obserwacji.
Program profilaktyczny w Polsce – co musisz wiedzieć?
Dla kobiet w dojrzałym wieku podstawą ochrony zdrowia piersi w Polsce jest Program profilaktyki raka piersi, finansowany przez NFZ. Na rok 2026 zasady uczestnictwa są przejrzyste:
- Wiek: Programem objęte są kobiety w wieku 45–74 lata.
- Metoda: Podstawowym badaniem jest mammografia (MMG), która najlepiej radzi sobie z wykrywaniem mikrozwapnień u kobiet po inwolucji tłuszczowej piersi.
- Częstotliwość: Badanie wykonuje się raz na 24 miesiące.
- Dostępność: Mammografię w ramach programu wykonuje się bez skierowania.
Warto pamiętać, że USG po 45. roku życia nie zastępuje mammografii, a jedynie ją uzupełnia – zwłaszcza u pacjentek z tzw. gęstymi piersiami (typ C i D w skali ACR), gdzie czułość samej mammografii może być ograniczona.
Rezonans Magnetyczny (MRI) i implanty – najwyższa czułość diagnostyczna
Rezonans magnetyczny piersi jest metodą o najwyższej czułości, jaką dysponuje współczesna radiologia, choć nawet on nie daje 100% pewności diagnostycznej. Jest to jednak badanie z wyboru w dwóch konkretnych scenariuszach:
- Ocena implantów: MRI jest najbardziej precyzyjną metodą oceny integralności implantów piersiowych. Pozwala na wykrycie pęknięć wewnątrztorebkowych (tzw. cichych pęknięć), których diagnostyka w USG czy mammografii jest obarczona dużym błędem.
- Grupa wysokiego ryzyka: U pacjentek z potwierdzoną mutacją genetyczną (np. BRCA1) MRI jest standardem nadzoru, pozwalającym wykryć nowotwór na etapie przedklinicznym.
Statystyka, która daje nadzieję
Jako radiolodzy codziennie walczymy o to, by wykrywać zmiany jak najwcześniej. Według danych World Cancer Report (2025/2026), statystyki są bezlitosne dla strachu, a łaskawe dla profilaktyki:
- Rak piersi wykryty w najwcześniejszym stadium (zmiany milimetrowe) wiąże się z przeżywalnością na poziomie niemal 100%.
- Regularne badania przesiewowe (MMG/USG) pozwalają zmniejszyć śmiertelność z powodu raka piersi o blisko 25-30\% w skali populacji.
Lek. Katarzyna Drozdowska podsumowuje:
“W diagnostyce onkologicznej kalendarz schodzi na dalszy plan w momencie pojawienia się jakiejkolwiek niepokojącej zmiany. Jeśli wyczuwasz guzek lub niepokoi Cię wygląd piersi, idealny dzień na badanie jest dzisiaj – rak nie czeka na początek Twojego cyklu, więc Ty też nie powinnaś zwlekać”
Bibliografia i źródła:
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia (styczeń 2026) w sprawie programów polityki zdrowotnej (Profilaktyka raka piersi 45–74 lata).
- European Society of Breast Imaging (EUSOBI) Guidelines 2025: „Clinical standards for breast ultrasound and MRI screening”.
- The Lancet Oncology (2025): „Survival rates in early-stage breast cancer: A global perspective on the last decade of screening”.
- Wytyczne Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (2026): „Diagnostyka obrazowa piersi u kobiet w ciąży i podczas laktacji”.
- Journal of Clinical Medicine (2025): „Sensitivity and specificity of MRI in detecting silicone implant rupture: A meta-analysis”.
