Ból jądra lub okolicy moszny, niezależnie od tego, czy pojawia się nagle, narasta stopniowo czy występuje tylko przy dotyku, zawsze powinien skłonić do konsultacji lekarskiej. Dolegliwość ta dotyczy mężczyzn w każdym wieku i bywa źródłem niepokoju, zwłaszcza gdy promieniuje do pachwiny, podbrzusza lub pleców.
Choć w części przypadków przyczyna może być stosunkowo niegroźna, jak długotrwały ucisk lub źle dopasowana bielizna, ból jądra nierzadko jest objawem chorób wymagających leczenia urologicznego. Z tego powodu nie powinien być ignorowany ani „przeczekiwany”.
Szacuje się, że nawet kilkanaście procent mężczyzn przynajmniej raz w życiu zgłasza się do lekarza z powodu bólu jądra. W praktyce klinicznej widać jednak, że wielu pacjentów zwleka z wizytą zbyt długo, licząc na samoistne ustąpienie dolegliwości.
Ból jądra może mieć różny charakter. U części pacjentów jest ostry i nagły, u innych tępy, narastający lub nawracający. Czasami dotyczy jednego jądra, czasami obu. Może nasilać się przy chodzeniu, siedzeniu, dotyku lub wysiłku fizycznym. Niekiedy towarzyszy mu obrzęk, uczucie ciężkości lub zmiana wyglądu moszny. Każda z tych informacji ma znaczenie diagnostyczne i pomaga lekarzowi ustalić przyczynę dolegliwości.
Jedną z częstszych, mniej groźnych przyczyn bólu jest uraz lub długotrwały ucisk jądra. Może on występować u mężczyzn noszących zbyt obcisłą bieliznę, spędzających wiele godzin w pozycji siedzącej lub jeżdżących na rowerze z nieprawidłowo dobranym siodełkiem. W takich sytuacjach dochodzi do zaburzenia odpływu krwi z jądra, co powoduje ból i dyskomfort, zwykle ustępujące po usunięciu czynnika drażniącego.
Przejściowy ból jądra bywa również związany z przekrwieniem jąder, do którego może dochodzić w przebiegu długotrwałego podniecenia seksualnego lub przedłużającego się wzwodu. Tego typu dolegliwości zazwyczaj mają charakter przejściowy, jednak jeśli utrzymują się dłużej, wymagają konsultacji lekarskiej.
Częstą przyczyną bólu jądra są stany zapalne, przede wszystkim zapalenie najądrza lub jądra. W takich przypadkach bólowi często towarzyszy obrzęk moszny, tkliwość, a czasem także gorączka i ogólne złe samopoczucie. Zapalenia wymagają odpowiedniego leczenia farmakologicznego, a ich bagatelizowanie może prowadzić do powikłań, w tym problemów z płodnością.
Ból jądra bywa również pierwszym objawem przepukliny mosznowej. W początkowej fazie pacjenci często odczuwają uczucie ciągnięcia lub dyskomfortu w pachwinie i mosznie, nasilające się przy wysiłku fizycznym. Ucisk na powrózek nasienny powoduje ból oraz obrzęk okolicy moszny.
U części mężczyzn dolegliwości bólowe wynikają z obecności żylaków powrózka nasiennego. Zwykle mają one charakter tępy i nasilają się po długim staniu lub pod koniec dnia. Choć rzadko stanowią zagrożenie życia, mogą wpływać na komfort funkcjonowania i płodność, dlatego wymagają oceny urologicznej.
Ból jądra może być także bólem promieniującym w przebiegu kamicy moczowodowej. W takich przypadkach dolegliwości często rozpoczynają się w okolicy lędźwiowej i promieniują do pachwiny oraz jądra, nierzadko towarzyszą im nudności i parcie na mocz.
Nowotwory jąder zazwyczaj nie powodują bólu, jednak ból nie wyklucza choroby nowotworowej. Każda zmiana wielkości, kształtu lub konsystencji jądra, nawet bezbolesna, powinna zostać skonsultowana z lekarzem.
Najpilniejszym i najbardziej niebezpiecznym stanem związanym z bólem jądra jest skręt jądra. Dochodzi do niego w wyniku skręcenia powrózka nasiennego, co prowadzi do gwałtownego zaburzenia dopływu i odpływu krwi. Objawia się on nagłym, silnym bólem, szybkim obrzękiem moszny oraz jej zaczerwienieniem. Jest to stan wymagający natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Już po około sześciu godzinach od wystąpienia skrętu w jądrze zaczynają się nieodwracalne zmiany martwicze, a po upływie doby szanse na jego uratowanie są minimalne. W przypadku podejrzenia skrętu jądra należy niezwłocznie zgłosić się na Szpitalny Oddział Ratunkowy.
Choć wiele przyczyn bólu jądra nie wymaga interwencji w trybie nagłym, nigdy nie należy odkładać wizyty u specjalisty. Wczesna diagnostyka pozwala nie tylko szybko wdrożyć leczenie, ale także zminimalizować ryzyko poważnych powikłań, w tym trwałego uszkodzenia lub utraty funkcji jądra.
